۶۳ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «درسهای برگزیده قرآن» ثبت شده است

درسهای برگزیده قرآن 63

درس شماره: ۶۳
عنوان: خودسازی


"یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا عَلَیْکُمْ أَنْفُسَکُمْ لَا یَضُرُّکُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعًا فَیُنَبِّئُکُمْ بِمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ"؛ سوره مائده، آیه ۱۰۵
ای کسانی که ایمان آورده اید! بر شما باد [حفظ] خودتان. هرگاه شما هدایت یافتید، آن که گمراه شد به شما زیانی نمی رساند. بازگشت همه شما به سوی خدا است و او شما را به آنچه می کردید، آگاه می سازد.
🖋مقدمه
گاهی در جوامع بشری جریانهایی به وقوع می پیوندد که بیشتر افراد جامعه را همراه خود می برد و هیچ کس را توان رویارویی با آن نیست. در این میان، دین‌داران از همه بیشتر رنج می برند و می ترسند مبادا این موج بی‌دینی، دامان آنها را هم آلوده کند؛ از این رو با تمام توان تلاش می کنند؛ اما هرچه بیشتر تلاش می کنند، کمتر نتیجه می گیرند و چه بسا دچار یأس و ناامیدی می شوند. این آیه، در حقیقت پاسخی برای رفع نگرانی مومنان است.
از پیامبر اکرم(ص) درباره این آیه پرسیدند؛ حضرت فرمود: "امر به معروف و نهی از منکر کنید؛ اما هنگامی که دیدید مردم، دنیا را مقدم داشته و بخل و هوا بر آنها حکومت می کند و هر کسی تنها رأی خود را می پسندد، به خویشتن بپردازید و عوام را رها کنید." (نورالثقلین، ج۱،ص۶۸۴)
📋واژه ها
علیکم: بر شما باد (اسم فعل)
لایضر: ضرر نمی رساند (فعل مضارع از ماده ضرر)
ضلّ: گمراه شد (فعل ماضی از ماده ضلل)
ینبا: آگاه می سازد (فعل مضارع از ماده نبأ، باب تفعیل)
📌نکات تفسیری
۱- خوسازی
اگر توان ایستادگی و مقابله در برابر موج گمراهی و غفلت اجتماع را ندارید، به خویش بپردازید و آنها را به حال خود رها کنید تا دینتان محفوظ بماند. از تنهایی در راه حق نهراسید و بدانید که انحراف جامعه، مجوز گناه نخواهد بود.
در نهایت، روز قیامت، هر کس مسئول کار خویش خواهد بود و مومنان، به سبب رفتار و کردار ناروای گمراهان و عقاید باطل آنان، بازخواست نخواهند شد.
۲- استحکام جامعه در گرو خودسازی
اسلام، چنان منطقی و استوار است که اگر تک تک افراد جامعه اسلامی، طبق قوانین آن رفتار کنند، علاوه بر هدایت خود، زمینه هدایت جامعه را فراهم می کنند و اگر جامعه دچار انحراف شد، این انحراف، به دین او آسیبی نمی رساند. همین طور اگر جوامع اسلامی به خودسازی درونی مشغول شوند، دشمنان خارجی نمی توانند به آنها آسیبی برسانند.
۳- توجه به معاد، سبب تقویت روحیه دین‌داری
در شرایطی که تمام قدرتهای ظاهری بر ضد دین و معتقدات دینی دست به دست هم داده اند، حفظ دین، بسیار دشوار و مومنان، نیازمند یاری و تقویت روحیه خواهند بود. خداوند، با توجه دادن مومنان به قیامت، به ایشان روحیه بخشیده است که : ای انسانها! بازگشت همه شما به سوی خدا است(الی الله مرجعکم جمیعا). آنجا است که شما به پاداش تلاشها و پایداری های خود در حفظ دین خدا خواهید رسید. این توجه دادن به معاد، افزون بر دلگرمی مومنان، سبب خودسازی آنان نیز خواهد بود.
بنابراین انسانها، در آخرت –که بازگشت به سوی خدا و سرانجام همه است- از نتیجه اعمال نیز مطلع خواهند شد و این، مژده دیگری برای مومنان است که تلاشهای آنان، چه در راستای حفظ دین در جامعه (امر به معروف و نهی از منکر) و چه در راستای حفظ دین شخصی خویش، ضایع و تباه نشده، بلکه همه محفوظ است، و در قیامت، شما را آگاه خواهند کرد و به پاداش آنها دست خواهید یافت.
📢پیام‌ها
۱- انحراف جامعه مجوز گناه کردن افراد نیست و اگر حریف دیگران نمی شویم، حریف نفس خود باشیم و در راه حق از تنهایی نهراسیم.
۲- اهل ایمان بر رفتار و کردار ناروای گمراهان و عقاید باطل آنان مواخذه نخواهند شد.
۳- چنان باید تربیت شویم که فساد محیط و جامعه در ما تاثیر نگذارد. (تفسیر نور، ج۳،ص۱۷۹)
۴- پرداختن به خود و مراقبت از ایمان و انجام وظایف، اولین وظیفه انسان مومن است. (یا ایهاالذین آمنوا علیکم انفسکم)

🗄منبع: تفسیر همراه

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
تعداد بازدید : ۵۳۰
درسهای برگزیده قرآن

درسهای برگزیده قرآن

درس شماره: ۶۲
عنوان: ناپاکی‌ها

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ"؛ سوره مائده، آیه۹۰
ای اهل ایمان ! شراب و قمار و انصاب و ازلام، پلیدی و از کار شیطان است ؛ پس ، ازآن دوری کنید ، باشدکه رستگار شوید.
🖋مقدمه
هر چیز در مسیر حرکت خود با آفت هایی روبرو می شود . اگر این آفت ها و آسیب ها شناخته شود، حرکت رو به کمال ادامه خواهد یافت؛ و گرنه آسیب ها و آفت ها ، او را متوقف و حتی نابود خواهد کرد.
خداوند ، در قرآن مجید آفت های راه کمال انسان رابیان فرموده است . شراب (مایعات مست کننده) ، قمار ، انصاب و ازلام از جمله پلیدی های شیطان معرفی و دوری ازآنها شرط موفقیت و رستگاری دانسته شده است (فاجتنبوه لعلکم تفلحون)
📋واژه ها
میسر: قمار(از ماده یسر)
انصاب: بت ها (جمع نصب)
ازلام: تیرهای قرعه (جمع زلم )
رجس : پلیدی
📌نکات تفسیری
۱-رجس چیست؟
به هرچیز ناپاک و پلید ، «رجس» می گویند و منظور از رجس شیطان ، همان وسوسه های او است.
شیطان برای منحرف کردن انسان از راه مستقیم هدایت ، به مکر و حیله دست می زند و با روش های خاص خود ، او را گمراه می کند. درآیه بعد به نمونه ای از این رفتارها اشاره شده است.
إِنَّمَا یُرِیدُ ٱلشَّیْطَٰنُ أَن یُوقِعَ بَیْنَکُمُ ٱلْعَدَٰوَةَ وَٱلْبَغْضَآءَ فِى ٱلْخَمْرِ وَٱلْمَیْسِرِ وَیَصُدَّکُمْ عَن ذِکْرِ ٱللَّهِ وَعَنِ ٱلصَّلَوٰةِ ۖ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ (مائده ۹۱)
«همانا شیطان می خواهد با شراب و قمار، میان شما دشمنی و کینه ایجادکند و شما را از یاد خدا و از نماز بازدارد»
۲-دشمنی میان مومنان از ضررهای شراب و قمار
یکی از ضررهای شراب و قمار، از هم گسستن دوستی ها و جایگزینی کینه و دشمنی به جای محبت است . بر کسی پوشیده نیست که شراب، باعث اختلال عقل می شود و انسان ، دراین حالت ممکن است هر کاری انجام دهد . چه قتل ها و خونریزی ها وگناهان شنیعی که در همین حالت ها انجام گرفته و می گیرد.
اینها همه ، سبب از بین رفتن دوستی ها و کاشتن تخم کینه و دشمنی خواهد بود. در قمار نیز یک طرف برنده و دیگری بازنده است و بازنده گاهی اموال ؛ بلکه ناموس خود را نیز از دست میدهد و این جز کینه و دشمنی ، چیزی به همراه نخواهد داشت.
۳-غفلت از یاد خدا و دوری از نماز
یکی دیگر از ضررهای شراب و قمار ، فراموشی یاد خدا و فرو رفتن در دام غفلت ها و بی توجهی ها است و این خود ، برای انسان خسارت بسیار بزرگی است . با فراموش کردن خدا زمینه بسیاری از گناهان و سقوط انسان فراهم خواهد شد.
آری، شراب و قمار سبب خواهد شد عالی ترین مظهر یاد خدا (نماز) ، مورد غفلت قرار گیرد و آدمی از این خیر بزرگ محروم شود.
کسی که از یاد خدا دل بگرداند و در غفلت از یاد او به سر ببرد ، دچار زندگی سختی خواهد شد و روی آرامش نخواهد دید. البته سختی زندگی به معنای نداشتن مال نیست ؛بلکه بسیاری از سرمایه داران به سبب حرص و طمع، با ترس و دلهره ، در فشار و تنگنای زندگی دست و پا می زنند، غافل از این که زندگی آرام وشیرین در پرتو یاد وذکر خدا است.
این عده ، نه تنها در دنیا دچار تنگنا و سختی هستند ؛ بلکه در قیامت هم کور محشور شده و با تعجب می پرسند: «پروردگارا ! چرا مرا نابینا محشور کردی با آن که بینا بودم ؟ » خداوند در پاسخ می فرماید: « همان طور که نشانه های ما بر تو آمد و تو آنها را به فراموشی سپردی ، امروز نیز همان گونه فراموش می شوی »
📢پیام ها
۱-هر چه مانع یاد خدا و نماز شود ، پلید و مانع موفقیت و کمال انسان است (رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه لعلکم تفلحون) (این ، یک ملاک و معیار کلی است که می توان همه کارها را با آن سنجید ؛ اگر کاری سبب فراموشی یاد خدا است از دیدگاه قرآن مطرود است )
۲-ایمان ، با شراب خواری و قمار بازی سازگاری ندارد (یا ایها الذین امنوا انما الخمر والمیسر .. فاجتنبوه )
۳-شراب و قمار ، در ردیف بت پرستی است (الخمر و المیسر و الانصاب)
۴-نه تنها شراب نخورید ، بلکه گرد آن هم نروید (فاجتنبوه) به جای آنکه بگوید (لا تشربوا الخمر)
۵-دوری از محرمات ، شرط دستیابی به سعادت و رستگاری انسان موثر است (فاجتنبوه لعلکم تفلحون)
۶-از همه کارهای شیطانی باید اجتناب شود (رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه)

🗄منبع: تفسیر همراه

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
تعداد بازدید : ۳۰۲
درسهای برگزیده قرآن

درسهای برگزیده قرآن

درس شماره: ۶۱
عنوان: سرسخت‌ترین دشمنان


"لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِینَ آمَنُوا الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُوا وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا یَسْتَکْبِرُونَ"

سوره مائده، آیه ۸۲
مسلما، دشمن ترین مردم با مومنان را یهود و مشرکان، خواهی یافت و نزدیکترین دوستان به مومنان راکسانی می یابی که می‌گویند: « ما نصارا هستیم» ؛ این به دلیل آن است که میان آنها ، افرادی عالم و تارک دنیا هستند وآنها (برابر حق) تکبر نمی‌ورزند.


🖋مقدمه:
خداوند متعال ، برای هدایت بندگان خاص خود و برای هموار کردن زمینه تعالی و برداشتن موانع کمال، مکرر به موانع رشد توجه می دهد . یکی از موانع ، دشمنانی هستند که رشد اسلام و مسلمانان را بااهداف خود ناسازگار می بینند چنان که در سوره های متعدد به خصومت دشمن قسم خورده انسان توجه داده است. (قال فبعزتک لاغوینهم اجمعین ) در آیه مورد بحث هم ، به دشمنی یهود – به عنوان دشمنان سرسخت اسلام که با تمام وجود ، مقابل اسلام می ایستند – توجه داده است تا مسلمانان خطر آنها را مدنظر داشته باشند و فریب آنها را نخورند.


واژه ها

یهود: به « یهودا» منسوب است که از فرزندان حضرت یعقوب بوده و بعد از آن ، به بیشتر بنی اسرائیل ، یهودی اطلاق شد.
نصارا: منسوب است به آبادی های ناصره و نصری و نصران از سرزمین فلسطین که نزدیک شهر الخلیل است . چون حضرت مسیح ع درآنجا سکنی داشت . پیروان آن حضرت را نصاری و مسیحیین گفتند.
قسیسین : عالم نصارا – کشیش(جمع قسیس)
رهبان: عابدان نصارا – (جمع راهب از ماده رهب)


📌نکات تفسیری
۱-علل دشمنی یهود با اسلام چیست؟
یهود مردمی هستند که خود را از دیگران برتر دانسته و برای خود ارزش ویژه ای نزد خداوند قائل اند. آیه (و قالوا لن تمسنا النارالا ایاما معدوده) و آیات مشابه آن ، به این موضوع توجه می دهد . همین خود بینی،عامل نوعی نژاد پرستی در آنها شده است تا آنجا که ادعای مالکیت بر همه جهان را دارند.
دومین صفت بارز یهود، این است که بر دنیا حریص اند (ولتجدنهم اخرص الناس علی حیاه ومن الذین اشرکوا ) قرآن، آنان را در حرص و دنیاگرایی ، همتای مشرکان می داند که منکر معاد هستند و زندگی را درهمین دنیا خلاصه می دانند.
با توجه به این دو صفت ،می توان دلیل دشمنی آنها با اسلام را (اشد الناس عداوه) دریافت.
مخالفت اسلام با اندیشه های نژاد پرستانه و دنیاگرایانه آنها، ملاکهای ارزش گذاری را بین انسانها متحول کرد و تقوا و انسانیت انسان ها را با بیان (ان اکرمکم عندالله اتقاکم) و دنیاگرایی را با (متاع الدنیا قلیل) زیرپا نهاد . پا زیر پا نهاده شدن این اندیشه ها ، صاحبان آنها که می توانستند زیر چتر اندیشه های غیر نژادپرستانه و دنیا گرایانه بیاسایند. بدترین دشمنان اسلام شدند.
یهودیان قرن جدید هم خوی نژادپرستی را از آنها به ارث برده و دنیاخواهی آنها جهان را به آتش کشیده است و با همین اندیشه ها ، با اسلام و مسلمین دشمنی دیرینه دارند.
۲-علت نزدیکی ودوستی مسیحیان معاصر پیامبر ص بامسلمانان؟
در این آیه شریف، به سه علت اشاره شده است :
الف) وجود عالمانی بین آنها، که همانند دانشمندان دنیا پرست یهود ، درکتمان حقیقت کوشش نداشتند.
ب) وجود رهبان ها و تارکان دنیا که درست در نقطه مقابل یهودیان حریص گام بر می داشتند. اینان هر چند گرفتار انحرافاتی بودند ، در جایگاهی بهتر ازیهود قرارداشتند.
ج) خضوع آنها برابرحق و عدم تکبر آنان نیز علت سوم است در حالی که اکثریت یهود ، به سبب خودبینی و نژاد پرستی از قبول آئین اسلام سرباز می زدند.
باید توجه داشت به واسطه این سه سبب ، مسیحیان صدر اسلام، (اقربهم موده للذین آمنوا) معرفی شدند. هر زمان این صفات در بین مسیحیان باشد (اقربهم موده) خواهند بود و اگر این صفات درآنها نباشد ، نزدیکی و دوستی آنان با مسلمانان نیز وجود نخواهد داشت.
خلاصه اینکه نزدیک تر بودن مسیحیان به مسلمانان ، به صورت مطلق نیست بلکه مشروط به وجود شرایطی است که با وجود آنها ، آنان به مسلمانان نزدیک ترند و در صورت نبود آن شرایط مسیحیان با دیگران در این باره تفاوتی ندارند.
۳-فلسفه بیان دوستی ها و دشمنی ها
در ایه علاوه بر آنچه در مقدمه ذکر شد ، خداوند متعال به پیامبر اعظم خود و مسلمانان توجه می دهد که دراهداف تبلیغی خود ، نوک پیکان تبلیغ خود را به سوی افرادی بگیرند که از آنان ، بیشتر امید اثرپذیری دارند مانند پیروان حضرت مسیح که خیلی زودتر زیر چتر اسلام در می آیند چنانکه پادشاه حبشه در برخورد با مسلمانان ، تحت تأثیر اسلام قرار گرفت و مسلمانان را در پناه مملکت خویش جای داد.


📢پیام ها
۱-دشمنی یهود با مسلمانان ، تاریخی و ریشه دار است (لتجدن اشد الناس عداوه)
۲-اگر علم و عبادت و اخلاق ، به هم پیوند خورد، انسان حق گرا می شود تعصب را کنار می گذارد و جامعه خود را هم به صلاح می کشاند (ذلک بان منهم قسیسین و رهبانا)
۳-در قرآن ، تعصب نابجا جایگاهی ندارد و از علمای سایر ادیان که خدا ترس و با انصاف باشند ، منصفانه تمجید میکند (ذلک بان منهم قسیسین و رهبانا)
۴-در روابط خارجی جامعه اسلامی بایداولویت ها مدنظر باشد (لتجدن اشد ... اقربهم موده )
۵-ضرورت شناسایی روحیات پیشوایان مذاهب و ادیان و مورد ملاحظه قرار دادن آن در روابط با آنها (ذلک بان منهم قسیسین و ... )


🗄منبع: تفسیر همراه

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
تعداد بازدید : ۲۷۵
درسهای برگزیده قرآن

درسهای برگزیده قرآن

درس شماره: ۶۰
عنوان: ابلاغ ولایت، تکمیل رسالت

یَأَیُّهَا ٱلرَّسُولُ بَلِّغْ مَآ أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ ۖ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُۥ ۚ وَٱللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ ٱلنَّاسِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا یَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْکَفِرِینَ"

سوره مائده، آیه ۶۷
ای پیامبر ! آنچه از سوی پروردگارت به تو فرود آمده برسان و اگر (این کار را) نکنی ،پیام او را نرسانده ای . خدا تو را از (فتنه و گزند) مردم نگاه می دارد، همانا خدا گروه کافران (منکر) را راهنمائی نمی کند.


🖋مقدمه
از امام باقرع روایت شده که فرمود:
خدای عزوجل رسول خدا را به ولایت علی ع امر کرد یا به اعلام ولایت آن حضرت امر کرد و این آیه رانازل فرمود: (انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلاه و یوتون الزکاه و هم راکعون ) و نیز ولایت اولوالامر را هم بر امت اسلام واجب کرد چون مردم نفهمیدند مقصود از ولایت چیست ، به رسول خود دستور داد ولایت را برای ایشان تفسیر کند، همان طورکه معنای نماز و زکات و حج و روزه را تفسیر فرموده است . وقتی این دستور رسید ، رسول الله ترسید مردم از شنیدن این فرمان، از دین بیزاری جویند و مرتد شوند و او را تکذیب کنند. ناچار به خدای خویش رجوع کرد و خدای متعال هم این آیه را نازل فرمود: یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل ... پس از نزول این ایه رسولخدا به انجام دستور خدای متعال اقدام کرد یعنی در غدیرخم ، ولایت علی ع را بر مردم ابلاغ کرد.


📋واژه ها
بلغ: برسان ، ابلاغ کن (فعل امر از ماده (بلغ) باب تفعیل)
یعصم: حفظ می کند (فعل مضارع از ماده (عصم))
الکافرین: پوشانندگان حقیقت ، انکار کنندگان وحدانیت (اسم فاعل از ماده کفر)


📌نکات تفسیری
۱-ابلاغ ولایت
دین، یک مجموعه به هم پیوسته است که با قرار گرفتن تمام اجزاء در کنار هم ، به مرحله کمال می رسد و با نبود یکی از اجزاء رئیسه آن مانند ولایت ، ناقص می ماند علاوه براین با قرار گرفتن در صحنه های امتحان است که گوهر دینداری به رشد و کمال نهایی خویش می رسد و یکی از موضوعات اصلی امتحان که زمینه رشد را فراهم می سازد .
آزمون به وسیله انسان کامل است (والباب المبتلی به الناس) که خداوند متعال، اطاعت او را بر همگان لازم کرده است تا در زیر چترعدالت و ولایت او درآیند و با پذیرش ولایت اوهم روح حق گرایی خود برابر پروردگار را به نمایش بگذارند و هم حق را از باطل جدا سازند.
البته باید توجه داشت که این مسأله در هر زمان جریان دارد و تنها به ولایت ائمه اختصاص ندارد بلکه در عصرحاضر هم انسان ها به وسیله یک شخصیت الهی (نواب عام امام زمان عج) که در پاکی و صداقت و سیاست و حکومتداری آنها تردیدی نیست امتحان می شوند.
۲-معنای ولایت
برای ولی چند معنا در لغت ذکر شده است . از جمله آنها (سرپرست) و دوست است . در این آیه مسلما (ولی) به معنای متولی اموراست که می تواند کامل کننده دین باشد وانسان ها درسایه راهنمائیهای او راه هدایت شخصی واجتماعی را پیدا می کنند. زیرا خداوند کسی را متولی امور بندگان قرار میدهد که جامع تمام شرایط و آگاه به همه مسایل است تامردم بتوانند به او اعتماد کنند علاوه بر آن که قراین زیادی کنار آیه است که با ولایت به معنای دوست (چنانکه برخی گفته اند) سازگاری ندارد که عبارتند از :
الف) شرایط زمانی و مکانی و این که پیامبر اکرم ص درمکانی بی سایبان ، میان روز و در زیر گرمایی سوزان در وسط بیابان ، با آن همه مقدمه چینی که بفرمایدکسانی که جلو رفته اند برگردند وصبر کنند تا بقیه بیایند بخواهد دوستی علی ع را یادآور شود در صورتی که دوستی مسلمان با یکدیگر از بدیهی ترین مسایل اسلام بودو از آغاز اسلام وجودداشت .
ب) قرائن در کلام که در روز غدیر فرمود: « الست اولی بکم من انفسکم آیا من به شما از خود شما سزاوارتر و صاحب اختیارتر نیستم» این کلام با دوستی ساده هیچ سازگاری ندارد.
آری، ولایت به معنای سرپرست و متولی امور بودن ، معنای دوستی را هم در خود دارد ، چرا که اگر رابطه ولایت انسان کامل با انسان ها بر اساس محبت نباشد دیکتاتوری می شود که با شأن انسان های الهی سازگار نیست.
۳-خطری که پیامبر نگران آن بود
پس از بیان اهمیت موضوع که اگر آن را بیان نکنی ، ر